Józef Warszawski SJ (1903- 1997; kierownik Sekcji Polskiej 1951-1957)

Józef Warszawski urodził się 9 marca 1903 roku w Hamburgu, w rodzinie Wilhelma i Leokadii z domu Chełkowskiej. Wrócił do kraju gdy Polska odzyskała niepodległość. Uczestniczył w wojnie 1920 roku, po czym ukończył gimnazjum. 9 września 1924 roku wstąpił do zakonu jezuitów w Kaliszu, gdzie odbył dwuletni nowicjat. Kolejno studiował filozofię w Krakowie (1926-1929) i teologię w kolegium „Bobolanum” w Lublinie (1929-1934). Tam 18 czerwca 1933 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Po studiach przez rok kierował biblioteką teologiczną na Bobolanum (1934/35). Następnie wykładał filozofię i prowadził bibliotekę Papieskiego Seminarium Wschodniego w Dubnie (1935/36). Od 1936 roku w Warszawie współpracował z pismami Przegląd Powszechny i Sodalis Marianus. Po rocznej trzeciej probacji odbytej we Lwowie (1937/38) został redaktorem miesięcznika Sodalis Marianus.

W czasie II wojny światowej prowadził konspiracyjną działalność wydawniczą. Jako redaktor Wojskowej Katolickiej Agencji Prasowej bronił Stolicy Apostolskiej przed antypapieską propagandą. Czynnie uczestniczył w Powstaniu Warszawskim: pod pseudonimem „Ojciec Paweł” był kapelanem zgrupowania „Radosław”. Po upadku Powstania dostał się do niemieckiej niewoli, przebywając kolejno w obozach w Żyrardowie, Skierniewicach, Luckenwalde i Sandbostel. Po wyzwoleniu pracował w Niemczech (1945-1948) jako kapelan harcerski i kapelan kobiecego obozu żołnierskiego w Oberlangen. Był organizatorem Zrzeszenia Wydawców i Dziennikarzy Polskich w Niemczech, współzałożycielem Zjednoczenia Polskiego i redaktorem „Biuletynu Informacyjnego”. W latach 1948-1950 w Londynie redagował pismo „Sodalis Marianus”. W 1950 roku wyjechał do Rzymu, gdzie od 13 października 1951 do 13 marca 1957 był kierownikiem Sekcji Polskiej Radia Watykańskiego. Ponadto pracował w Polskim Instytucie Historycznym i redagował seryjne wydawnictwo „Sacrum Poloniae Millenium”. Krótko przebywał w Chicago, po czym w 1959 roku wrócił do Rzymu, gdzie przez kilka lat kierował biblioteką kolegium „Bellarminum”. W 1969 roku przeniósł się do Grottaferrata pod Rzymem, gdzie poświęcił się pracy naukowej i publicystycznej, żywo angażując się w życie polskich środowisk emigracyjnych. Wiosną 1994 wrócił do Warszawy, gdzie zmarł 1 listopada 1997 roku. Odznaczony między innymi Krzyżem Walecznych, Krzyżem Virtuti Militari, Orderem Polonia Restituta, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Armii Krajowej, pochowany został na cmentarzu Powązkowskim.

• Darowski R., Józef Warszawski, w: Filozofia jezuitów w Polsce w XX wieku. Próba syntezy — słownik autorów, Kraków 2001, 333-337 (bibliografia); Grzebień L., Warszawski Józef, w: Słownik jezuitów polskich 1564-1990, Kraków 1993 XII 18-19; Grzebień L., Józef Warszawski SJ, w: Sekcja Polska Radia Watykańskiego 1938-1988, Rzym 1990, 280; Paluszkiewicz F., Ojciec Paweł, „Komunikaty” 11-12/1997, 29-31.