 |  |
2008-01-08
Kard. Foley z wizytą w Ziemi Świętej
◊ Wizytę w Ziemi Świętej rozpoczął kard. John Foley. Po raz pierwszy udał się on tam jako Wielki Mistrz Zakonu Rycerskiego Bożego Grobu w Jerozolimie. 7 stycznia kard. Foley spotykał się z patriarchą łacińskim Michelem Sabbahem, z nuncjuszem apostolskim abp. Antonio Franco oraz kustoszem Ziemi Świętej o. Pierbattistą Pizzaballą. Przy tej okazji purpurat zachęcił tamtejszych chrześcijan do większej jedności, a mieszkających tam wyznawców różnych religii do pokojowego współżycia i wzajemnego szacunku. Jest to pierwsza wizyta kard. Foleya na tamtym terenie od trzydziestu lat. W jej trakcie przewidziano także celebracje liturgiczne w Jordanii.
Zakon Rycerski Bożego Grobu w Jerozolimie pragnie umacniać życie chrześcijańskie swych członków oraz podtrzymywać i wspierać dzieła Kościoła katolickiego w Ziemi Świętej, szczególnie podległe Patriarchatowi Łacińskiemu Jerozolimy. Obecnie działa on w 27 krajach świata, a należy do niego ok. 19 tys. kawalerów i dam. W Polsce przez siedemset lat od XII wieku istniał klasztor Bożogrobców w Miechowie. Przed 12 laty zakon wznowił swą działalność w naszej ojczyźnie, a jego wielkim przeorem jest kard. Józef Glemp.
st/ rv
Wenezuela: potrzeba dialogu
◊ Do podjęcia przez wszystkich mieszkańców Wenezueli konstruktywnego dialogu wezwał abp Ubaldo Santana, otwierając obrady 89. sesji plenarnej episkopatu tego kraju. Przewodniczący konferencji biskupów zwrócił uwagę na narastające problemy bezpieczeństwa obywateli.
Według danych rządowych w 2007 roku doszło do 382 porwań – o 48,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Organizacja humanitarna Provea podaje, że w tym samym czasie miało miejsce 9567 zabójstw – o 10,28 proc. więcej niż w roku 2006. Wymiar sprawiedliwości działa zbyt powoli, w więzieniach panują nieludzkie warunki, szerzy się korupcja – powiedział abp Santana. Ponowił on prośbę do prezydenta Hugo Chaveza, by ogłoszona przez niego 31 grudnia 2007 r. amnestia objęła też więźniów politycznych.
Ponadto przewodniczący episkopatu Wenezueli zaapelował o pokojowe rozwiązanie konfliktu dyplomatycznego z Kolumbią. Przypomniał, że oba kraje mają wspólną granicę liczącą 2219 km. W tym rozległym regionie przygranicznym nieobecne są siły bezpieczeństwa. Stał się on miejscem swobodnego działania nielegalnych grup. Zajmują się one m.in. handlem narkotykami i „praniem brudnych pieniędzy” pochodzących z działalności przestępczej – zwrócił uwagę abp Santana.
ak/ rv
Meksyk: Kościół broni farmerów
◊ O lepszą ochronę najuboższych Meksykanów zaapelowała do władz swej ojczyzny archidiecezja miasta Meksyk. Lokalny Kościół wyraził zaniepokojenie losem farmerów, z których większość posiada małe gospodarstwa, nieprzekraczające dwóch hektarów. Ich produkty, w przeciwieństwie do importowanych z USA, nie są subwencjonowane przez państwo.
Od 1 stycznia, na mocy Północnoamerykańskiego Układu o Wolnym Handlu NAFTA, nie obowiązuje cło na zboże, fasolę, trzcinę cukrową i mleko w proszku. Zdaniem lokalnego Kościoła może to doprowadzić do pogłębienia ubóstwa i narastania emigracji do USA. Przedstawiciele archidiecezji miasta Meksyk wezwali władze federalne do pilnego uruchomienia programów pomocy. Zwrócili uwagę, że od ćwierćwiecza nie podjęto tam zdecydowanych działań na rzecz poprawy warunków życia na obszarach wiejskich.
st/ cns
Chile, Peru: akcje misyjne
◊ 2,5 tys. chilijskich studentów prowadzi krajową ewangelizację. Mszy św. rozesłania przewodniczył 4 stycznia kard. Francisco Javier Errázuriz. Uczestniczyli w niej przedstawiciele 56 wyższych uczelni Chile. Obok działań na terenie stołecznego Santiago de Chile organizowane są spotkania w innych regionach kraju. Ewangelizacja potrwa do 14 stycznia.
Wielka akcja misyjna obejmie też Peru. Arcybiskup Limy, kard. Juan Luis Cipriani zapowiedział 6 stycznia, że rozpocznie się ona 27 kwietnia, w uroczystość św. Turybiusza de Mogrovejo. Kościół pragnie ukazać wszystkim wiernym aktualność Chrystusowego orędzia – podkreślił prymas Peru.
st/ aci
Węgry: Rok Biblii
◊ Ekumeniczny Rok Biblii ogłoszono na Węgrzech. Jego pomysłodawcami są węgierski episkopat i Kościoły protestanckie. Z tej okazji do wiernych został skierowany specjalny list, w którym przypomina się znaczenie Pisma Świętego nie tylko dla Kościoła, ale dla całej ludzkości.
„Biblia jest wspólnym dziedzictwem i wielkim skarbem. Zawsze zajmowaliśmy się jej badaniem oraz wprowadzaniem w życie jej przesłania. Dlatego też jesteśmy przekonani, że stanowi ona wartość ogólnoludzką” – czytamy w liście węgierskich biskupów oraz zwierzchników Kościołów protestanckich. Wspólnie przypominają oni, że Pismo Święte jest bogactwem i niewysychającym źródłem dla całej europejskiej kultury. „W Europie żyją narody, które w sobie tylko właściwy i genialny sposób przyswoiły biblijne wartości” – piszą pomysłodawcy Roku Biblii, zachęcając wierzących, by chętnie i często czytali Pismo Święte. „Czytajmy Biblię we wspólnocie, bierzmy udział w biblijnej egzegezie, niech w każdym domu będzie egzemplarz Pisma Świętego” – apelują węgierscy biskupi.
W związku z ogłoszonym na Węgrzech Rokiem Biblii Kościół katolicki wraz z braćmi ewangelikami zorganizuje wiele akcji mających na celu pogłębienie znajomości Pisma Świętego jako życiodajnego źródła.
L. Kryża TChr, Budapeszt
Indie: tydzień modlitw o pokój
◊ Tydzień modlitw o pokój i dialog międzyreligijny jest odpowiedzią chrześcijan w Indiach na serię ataków, do jakich doszło pod koniec ubiegłego roku w rejonie Orisy. Apel o taką modlitwę wystosował do katolików i wszystkich ludzi dobrej woli w tym kraju abp Goa Filipe Neri Ferrao.
Proboszczów i przełożonych zakonnych poproszono o odmawianie okolicznościowych modlitw podczas liturgii oraz organizowanie specjalnych godzin świętych i nocnych czuwań. Wiernych zachęcono natomiast do wspólnej modlitwy różańcowej w rodzinach na znak solidarności ze wspólnotą w Orisie.
Wskutek rozruchów wszczętych w wigilię Bożego Narodzenia zniszczonych zostało w tym rejonie ok. 400 domów chrześcijan, blisko 60 kościołów, sześć klasztorów, dwa seminaria i szpital. Przypuszcza się, że za zamieszkami stoją ekstremiści hinduistyczni.
Tydzień modlitw o pokój w Indiach zakończy się 13 stycznia.
rz/ icn
Bartłomiej I przyjedzie do Rzymu
◊ Prawosławny patriarcha Konstantynopola planuje swą kolejną wizytę w Rzymie. Bartłomiej I poinformował agencję katolicką AsiaNews, że 6 marca 2008 r. spotka się z Benedyktem XVI. Będzie też na Papieskim Instytucie Studiów Wschodnich, gdzie studiował jako jeden z pierwszych prawosławnych stypendystów w dziejach tej uczelni i uzyskał przed 40 laty doktorat z prawa kanonicznego.
Patriarcha Ekumeniczny rozmawiał z dziennikarzami 6 stycznia przy okazji poświęcenia wody w uroczystość Objawienia Pańskiego. Prawosławni Grecy świętują ją w tym samym terminie, co chrześcijanie zachodni. Synod Greckiego Kościoła Prawosławnego przyjął już w 1924 r. obchodzenie świąt stałych – w tym Bożego Narodzenia i Epifanii – zgodnie z kalendarzem gregoriańskim, zaś ruchomych z Wielkanocą – według kalendarza juliańskiego. Stosują się do tego również patriarchat Konstantynopola oraz Cerkiew rumuńska i bułgarska, a także część parafii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W Stambule ceremonia poświęcenia wody odbyła się nad zatoką Złotego Rogu, nieopodal siedziby patriarchatu. Bartłomiej I przewodniczy jej tam dorocznie już od 2003 r. Prócz wiernych obecni byli przedstawiciele innych wyznań chrześcijańskich i korpusu dyplomatycznego oraz turecka policja. Strzegła ona przed powtarzającymi się w ubiegłych latach prowokacjami ekstremistycznej organizacji Szarych Wilków. Tym razem po raz pierwszy do podobnych incydentów nie doszło.
Honorowy zwierzchnik światowego prawosławia miał też 6 stycznia wywiad dla zbliżonego do rządu dziennika „Zaman”. Wyraził w nim nadzieję, że władze tureckie uznają w obecnym roku tytuł Patriarchy Ekumenicznego i zezwolą na ponowne otwarcie szkoły teologicznej w Chalki. Wyjaśnił, że wspomniany tytuł, używany od VI wieku, nie ma charakteru politycznego. Oznacza pierwsze miejsce wśród Kościołów prawosławnych na świecie. Gdy któryś z nich nie potrafi sam rozwiązać swych problemów, zwraca się o pomoc do Patriarchatu Ekumenicznego. Bartłomiej I podziękował też władzom tureckim za zezwolenie na sprawowanie liturgii w cerkwi św. Mikołaja w Mirze i za dotację wysokości 30 tys. euro, otrzymaną od ministerstwa kultury na odnowienie tej świątyni.
ak/ asianews
Episkopat Polski: jedność chrześcijan troską wszystkich
◊ O odnowienie pełnej i doskonałej jedności chrześcijan ma się troszczyć cały Kościół, zarówno wierni, jak i ich pasterze, każdy wedle własnych sił – napisał bp Tadeusz Pikus w liście Rady ds. Ekumenizmu Konferencji Episkopatu Polski na stulecie Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan, który w dniach od 18 do 25 stycznia obchodzą wspólnie chrześcijanie na całym świecie.
Przewodniczący Rady ds. Ekumenizmu przypomina, że ekumenizm ma obecnie wymiar duchowy, doktrynalny i praktyczny.
„Powodzenie w dążeniu do pełnej i widzialnej jedności zależy od otwarcia się na prawdę i od dialogu, który służy wspólnemu szukaniu prawdy z poszanowaniem własnej tożsamości. Dlatego działaniem na wskroś ekumenicznym jest stawanie się uczniem Chrystusa, karmienie się słowem Bożym i poznawanie nauki własnego Kościoła, rzetelna katecheza, czytelne świadectwo chrześcijańskiego życia, głębokie uczestnictwo w liturgii oraz wytrwała modlitwa” – podsumowuje hierarcha.
M. Kosiec OP, kai
Poznań: obchody Dnia Judaizmu
◊ Panele dyskusyjne i sympozja naukowe na temat dialogu polsko-żydowskiego, przegląd unikatowych filmów żydowskich oraz przyznanie nagrody „Menora Dialogu” – to niektóre wydarzenia XI Dnia Judaizmu, który rozpoczął się w Poznaniu.
Jak wyjaśnił jeden z organizatorów imprezy, ks. Jerzy Stranz, idea Dnia Judaizmu związana jest z inicjatywą Konferencji Episkopatu Polski, która zadecydowała o jego utworzeniu 11 lat temu.
„Zamysł jest taki, żeby przybliżyć chrześcijanom tradycję żydowską, żeby pokazać wkorzenienie chrześcijaństwa w tę tradycję. Tą swego rodzaju spójność i łączność, która nie może nas zamykać na siebie, ale otwierać i czynić nasz dialog coraz bardziej dojrzałym. Oczywiście w granicach możliwości przyjęcia przez obie strony, gdyż nikt nikogo nie chce przeciągać na swoją stronę i żydzi mają w dalszym ciągu pozostać żydami, a chrześcijanie – chrześcijanami” – powiedział ks. Jerzy Stranz.
Laureatem tegorocznej edycji nagrody „Menora Dialogu”, przyznawanej od dwóch lat przez poznańskie Stowarzyszenie COEXIST „za zbliżanie ludzi, kultur, religii i narodów”, został prof. Władysław Bartoszewski. Patronat honorowy nad imprezą objęli metropolita poznański abp Stanisław Gądecki i ambasada Izraela w Polsce.
M. Kosiec OP, kai
Pakistan: uwolniono porwanych chrześcijan
◊ Intensywne naciski polityczne doprowadziły do uwolnienia pięciu chrześcijan porwanych 4 stycznia w Pakistanie. Wiadomość podała 8 stycznia agencja AsiaNews, powołując się na oficjalnych przedstawicieli lokalnych władz.
Przypuszcza się, że porywacze związani są z ugrupowaniem komendanta Mehsuda, oskarżanego o przeprowadzenie zamachu na byłą pakistańską premier Benazir Bhutto. Ceną za uwolnienie chrześcijan miało być wypuszczenie z więzienia sześciu talibskich bojowników.
rz/ rv
Kolumbia: biskupi przeciw zagranicznym negocjatorom
◊ Biskupi Kolumbii popierają decyzję rządu, by nie upoważniać już misji międzynarodowych do prowadzenia negocjacji w sprawie zwolnienia zakładników przetrzymywanych przez FARC – największe tam lewackie ugrupowanie partyzanckie. Ta kolumbijska tragedia wykorzystywana jest jako widowisko dla mediów – powiedział sekretarz generalny episkopatu. Bp Fabián Marulanda zwrócił uwagę, że Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii okazały się nielojalne nawet wobec lewicowego prezydenta Wenezueli Hugo Chaveza, nie dotrzymując danej mu obietnicy zwolnienia trzech zakładników. To właśnie on zaproponował takie międzynarodowe misje humanitarne, których rząd Kolumbii już nie chce, skoro ich działania kończą się fiaskiem.
ak/ rv
Moskwa: premiera świątecznego oratorium
◊ Wyznawcy prawosławia w Rosji przeżywają „swiatki”, czyli okres świątecznych imprez i zabaw. Wpisała się w nie wczorajsza rosyjska premiera Oratorium Bożonarodzeniowego, skomponowanego przez prawosławnego biskupa Wiednia i Austrii, Hilariona Ałfiejewa. Światowa prapremiera dzieła odbyła się w grudniu ubiegłego roku w Nowym Jorku.
Wielka sala koncertowa moskiewskiego konserwatorium zapełniła się do ostatniego miejsca. Na koncercie obecni byli przedstawiciele hierarchii prawosławnej. Katolików reprezentował ordynariusz diecezji Matki Bożej abp Paolo Pezzi. Przed koncertem odczytano słowa pozdrowień patriarchy Aleksego II skierowane do wykonawców i słuchaczy.
Oratorium Bożonarodzeniowe wzbudziło żywy entuzjazm, czego przejawem były gromkie brawa, którymi publiczność nagrodziła wykonawców i obecnego na sali kompozytora. Orkiestra symfoniczna im. Czajkowskiego, dyrygowana przez Władymira Fiedosiejewa, oraz połączone chóry Konserwatorium Moskiewskiego i kapeli chłopięcej dwa razy wykonały na bis wybrane fragmenty oratorium.
Struktura oratorium przypominała wielkie dzieła mistrzów zachodnich takich, ak Haendel, Bach oraz Penderecki. Partie orkiestrowe i chóralne przedzielone zostały tekstami Pisma Świętego odnoszącymi się do wydarzenia Bożego Narodzenia. Stylistyka muzyczna miejscami nawiązywała do tradycji śpiewu cerkiewnego. Obecne były również cechy muzyki barokowej, jak choćby fuga na orkiestrę. Delikatne ciepło betlejemskiego pokoju wybrzmiało w chóralnym śpiewie poświęconym Bogurodzicy, starcowi Symeonowi i prorokini Annie. Monumentalne „Chwała na wysokości Bogu”, wykonane przez chór i orkiestrę, stanowiło zwieńczenie Oratorium Bożonarodzeniowego.
W. Raiter, Moskwa
U źródeł soborowego przełomu XXI
◊
Pius XII a Żydzi
„Pamiętamy: Refleksje nad Szoah”. W tak zatytułowanym dokumencie, który 16 marca 1998 roku wydała watykańska Komisja ds. Kontaktów Religijnych z Judaizmem, czytamy m.in.:
Nie wolno zapomnieć o tych, którzy pomagali ratować Żydów, tylu ilu mogli, nawet narażając swe życie. W czasie wojny i po jej zakończeniu żydowskie społeczności i ich przywódcy wyrażali wdzięczność za wszelką okazaną im pomoc, w tym także za to, co Papież Pius XII uczynił osobiście lub za pośrednictwem swoich przedstawicieli, aby uratować życie setek tysięcy Żydów.
Mądrość dyplomacji Papieża Piusa XII została publicznie uznana przy wielu okazjach przez reprezentatywne organizacje i osobistości żydowskie. Na przykład 7 września 1945 roku Giuseppe Natan, komisarz Unii Włoskich Wspólnot Żydowskich, stwierdził: «Przede wszystkim składamy wyrazy wdzięczności Ojcu Świętemu oraz zakonnikom i zakonnicom, którzy zgodnie ze wskazaniami Ojca Świętego umieli dostrzec w ludziach prześladowanych swoich braci i z energią oraz poświęceniem starali się rozumnie i czynnie nam dopomóc, nie bacząc na poważne niebezpieczeństwa, na które się narażali» («L’Osservatore Romano», 8 września 1945 r., s. 2).
21 września tego samego roku Pius XII przyjął na audiencji Aryeh Leo Kubowitzkiego, sekretarza generalnego Światowego Kongresu Żydów, który przybył, «aby w imieniu Unii Wspólnot Żydowskich złożyć Ojcu Świętemu najgorętsze podziękowania za wysiłki, jakie Kościół katolicki w całej Europie podejmował w obronie Żydów w czasie wojny» («L’Osservatore Romano», 23 września 1945 r., s. 1).
W czwartek 29 listopada 1945 roku Papież spotkał się z grupą ok. 80 przedstawicieli żydowskich uchodźców z różnych obozów koncentracyjnych w Niemczech, którzy przybyli, aby «dostąpić zaszczytu osobistego podziękowania Ojcu Świętemu za wielkoduszność, jaką im okazał, gdy byli prześladowani w straszliwych latach nazizmu i faszyzmu» («L’Osservatore Romano», 30 listopada 1945 r., s. 1).
W 1958 roku, po śmierci Piusa XII, Golda Meir – ówczesny minister spraw zagranicznych, później premier Izraela – napisała wymowne słowa: «[…] uczestniczymy w żałobie całej ludzkości. Gdy nasz naród doznawał straszliwego męczeństwa, głos Papieża podniósł się w obronie ofiar. Nasze czasy stały się bogatsze dzięki temu głosowi, mówiącemu donośnie o wielkich prawdach moralnych ponad zgiełkiem toczącego się konfliktu. Opłakujemy wielkiego sługę pokoju»”.
Przytoczone w watykańskim dokumencie fakty i wypowiedzi przeczą „czarnej legendzie” o milczeniu Piusa XII podczas II wojny światowej. Równocześnie należy pamiętać, że Papież ten podejmował działania i udzielał ustnych wskazań, nie wydawał jednak pisemnych deklaracji, obawiając się, że mogłyby wywołać wręcz odwrotne skutki. Mówił o tym do kardynałów składających mu imieninowe życzenia 2 czerwca 1943 roku, w dniu św. Eugeniusza, którego imię otrzymał na chrzcie. Odnośną część papieskiego przemówienia, wydanego wkrótce potem w oficjalnej publikacji „Acta Apostolicae Sedis” (AAS 35 [1943] 165-171), opatrzono wymownym tytułem: „Cierpienia ludów ze względu na narodowość czy pochodzenie”. Pius XII podkreślił, że szczególnie troszczy się o tych, którzy zwracają się do niego o pomoc, będąc ze względu na narodowość czy pochodzenie zagrożeni eksterminacją.
„Niech nie zapominają rządzący narodami, że ten, kto – by użyć języka Pisma Świętego – «miecz nosi», o ludzkim życiu czy śmierci decydować może tylko zgodnie z prawem Boga, od którego pochodzi wszelka władza (por. Rz 13, 4) […] Nie będziecie oczekiwać, że wyłożymy wam tutaj w szczegółach to wszystko, co usiłowaliśmy i postaraliśmy się dokonać, by ulżyć ich cierpieniom, poprawić ich warunki moralne i prawne, chronić ich niezbywalne prawa religijne, przyjść im z pomocą w niedostatkach i potrzebach. Każde słowo, z jakim zwracaliśmy się w tym celu do kompetentnych władz i każdą naszą publiczną wypowiedź musieliśmy poważnie rozpatrzeć i ocenić w interesie samych cierpiących, by – chociaż niezamierzenie – nie sprawić, że ich sytuacja stanie się cięższa i bardziej nieznośna”.
Ci, którzy orientowali się zabiegach Papieża, jego dyplomacji czy instytucji kościelnych, podejmowanych dla ratowania zagrożonych zagładą Żydów, musieli dostrzec w tym imieninowym przemówieniu wyraźne co do tego aluzje. Równocześnie były one zawoalowane, by nie zwracać uwagi na takie działania Kościoła, prowadzone na terenie całej objętej wojną Europy. W tym samym wystąpieniu przed kolegium kardynalskim Pius XII mówił już całkiem otwarcie o wojennej sytuacji Polaków. Passus jej poświęcony przy publikacji tekstu zatytułowany został: „Wielkość, cierpienia i nadzieje narodu polskiego”.
A zbliżał się właśnie najtragiczniejszy w wojennych dziejach Rzymu okres okupacji niemieckiej po podpisaniu przez Królestwo Włoch zawieszenia broni z aliantami. Trwał on od września 1943 roku aż do czerwca roku następnego. Dla Żydów w Wiecznym Mieście – jak i na innych włoskich terenach okupowanych przez hitlerowców – był to czas masowej deportacji do obozów śmierci. Z tych, którym udało się jej uniknąć i ocalić życie, bardzo wielu zawdzięczało to pomocy Kościoła. Otwarły się dla nich również bramy Watykanu. Pewien znamienny epizod przypomniał 5 czerwca 2007 r. kard. Tarcisio Bertone podczas prezentacji książki Andrei Torniellego „Pius XII – Eugenio Pacelli – człowiek na tronie Piotra”. W październiku 1943 roku watykański Sekretariat Stanu zwrócił się do władz okupacyjnych o zezwolenie, by znacznie zwiększyć skład ówczesnej Gwardii Pałacowej. Liczyła ona wtedy 575 członków. Poproszono – z myślą o ukryciu w jej szeregach grupy rzymskich Żydów zagrożonych deportowaniem – o możliwość włączenia do niej dalszych prawie 4,5 tys. (4.425) osób.
Ogółem w czasie nazistowskiej okupacji Rzymu w ponad 150 klasztorach czy innych instytucjach kościelnych ukryto z nakazu Piusa XII tysiące – co najmniej 4-5 tys. – Żydów. Papież zadbał też o dostarczanie im pomocy żywnościowej. Według źródeł żydowskich dzięki niemu i jego dyplomacji w latach drugiej wojny światowej 850 tys. Żydów zostało w różnych krajach uratowanych przed zagładą.
Aleksander Kowalski
© Radio Watykańskie 2007 - wszelkie prawa zastrzeżone