 |  |
27/10/2009
Benedykt XVI o odbudowie Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego w wolnej Armenii w 10-lecie wyboru jego patriarchy
◊ Spotkania patriarchy wszystkich Ormian Karekina II z następcami św. Piotra przypomniał Papież w liście, który skierował do niego z okazji 10. rocznicy wyboru oraz intronizacji. Karekin został wybrany w Eczmiadzynie na zwierzchnika Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego dokładnie 10 lat temu, 27 października 1999 r. Benedykt XVI spotkał się z nim w Watykanie w 2008 r., a Jan Paweł II był również goszczony przez patriarchę Karekina II podczas swej wizyty w Armenii w 2001 r.
„Odzyskanie wolności przez Kościół Armenii pod koniec zeszłego stulecia chrześcijanie na całym świecie przyjęli z radością – pisze Ojciec Święty w liście do ormiańskiego patriarchy. – Ogromne dzieło odbudowy wspólnoty kościelnej spoczęło na barkach Waszej Świątobliwości. To, co już osiągnięto w tak krótkim czasie, jest naprawdę niezwykłe – zauważa Benedykt XVI. – Rozkwitły nowe inicjatywy chrześcijańskiej edukacji młodzieży i formacji duchowieństwa. Powstały nowe parafie. Wzniesiono nowe świątynie i ośrodki wspólnot. Promuje się też chrześcijańskie wartości w życiu społecznym i kulturalnym narodu”. Papież zapewnia zwierzchnika Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, że modli się o coraz większą jedność obu wyznań.
ak/ rv
Zapowiedź papieskiej wizyty w Turynie
◊ 2 maja przyszłego roku Benedykt XVI złoży wizytę pasterską w Turynie. Potwierdził to dzisiaj oficjalnie tamtejszy metropolita kard. Severino Poletto, powołując się na wczorajszą rozmowę z Ojcem Świętym. Papież przyjedzie do tego położonego na północy Włoch miasta w związku z wystawieniem Całunu Turyńskiego (od 10 kwietnia do 23 maja). Osobista modlitwa Ojca Świętego przed tą relikwią rozpocznie wizytę. Ponadto Benedykt XVI odprawi Eucharystię na Placu św. Jana (Piazza san Giovanni) i odmówi z wiernymi Anioł Pański. Na popołudnie przewidziane jest spotkanie z młodzieżą. Odbędzie się ono w nowoczesnym kościele Świętego Oblicza. Został on zaprojektowany przez znanego szwajcarskiego architekta Maria Bottę. Papież złoży również krótką wizytę w ośrodku pomocy społecznej Cottolengo.
W przesłaniu skierowanym do diecezji kard. Poletto zapewnia, że w tym mieście, które we Włoszech jest uznawane za symbol przemysłu i świata pracy, Benedykt XVI podejmie niewątpliwie kwestię kryzysu gospodarczego. Nawiąże też do tematu wystawienia Całunu: Passio Christi, passio hominis – Męka Chrystusa, męka człowieka.
kb/ rv
Postępy teologicznego dialogu prawosławno-katolickiego
◊ Pozytywny bilans prawosławno-katolickiego dialogu teologicznego zamieścił na łamach L’Osservatore Romano podsekretarz Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. Prał. Eleuterio Fortino odniósł się do ostatniej sesji plenarnej komisji mieszanej obu Kościołów, jaka odbyła się w Pafos na Cyprze (16-23 października). Jej tematem był prymat biskupa Rzymu w pierwszym tysiącleciu.
Jak zaznacza ks. Fortino, temat nie został wyczerpany. W przyszłości będzie trzeba jeszcze przeanalizować kwestię rozumienia prymatu Piotrowego w kontekście schyłku cesarstwa zachodniego oraz rosnącej izolacji Rzymu i Konstantynopola na progu średniowiecza. Przebadanie tak złożonej materii wymagać będzie dłuższego studium – stwierdza podsekretarz Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. Do tej pory bowiem uczyniono zaledwie pierwsze kroki, zatrzymując się nad epoką apostolską i latami późniejszymi. Dodatkowym zadaniem jest tu nie tylko identyfikacja odnośnych elementów historycznych, ale i ich wspólna interpretacja, co czyni ekumeniczną pracę teologów delikatną i wymagającą – pisze ks. Fortino. Dotychczasowe dyskusje powinny ułatwić przyspieszenie kolejnych kroków dialogu.
tc/ rv
Pierwsze małe kroki w dobrym kierunku – rozmowa z kard. Walterem Kasperem
◊ Do Rzymu powrócił z Cypru kard. Walter Kasper, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. W ubiegłym tygodniu kierował on delegacją katolicką w czasie kolejnej sesji Międzynarodowej Komisji Mieszanej dla Dialogu Teologicznego między Cerkwią Prawosławną i Kościołem Rzymskokatolickim. Tym razem dyskusja dotyczyła prymatu Biskupa Rzymu w pierwszym tysiącleciu. Kard. Kaspera zapytaliśmy, czy spotkanie na Cyprze doprowadziło do przełom w dialogu o prymacie.
Kard. W. Kasper: Nie sądzę, aby na Cyprze dokonał się jakiś przełom, ale przede wszystkim chciałby powiedzieć, zostaliśmy tam bardzo serdecznie przyjęci przez Cerkiew prawosławną. Relacje między członkami obu stron komisji są bardzo dobre i to jest ważne. Spotkanie dotyczyło prymatu. Jest to bardzo trudny problem, który znajduje się w centrum rozbieżności. U prawosławnych od wielu stuleci budzi on wiele emocji. A jednak dyskusja przebiegała w bardzo dobrej atmosferze. I strona prawosławna ma silną wolę kontynuować ten dialog. Pomimo wszystkich protestów chcą tego nie tylko członkowie komisji, ale również poszczególne synody. Jest to bardzo pozytywny znak. Kiedy w poprzednich latach pojawiała się kwestia papiestwa, dochodziło do bardzo gwałtownych wystąpień. Tym razem było inaczej. Zrobiliśmy pierwsze małe kroki w dobrym kierunku. Ale kwestia prymatu w pierwszym tysiącleciu obejmuje wiele problemów, istnieje wiele różnych punktów widzenia i będzie trzeba przedyskutować po kolei wiele różnych tekstów. Zgodzono się już jednak, że istnieje pewien prymat i że nie ma on charakteru wyłącznie honorowego, ale stoi za tym jakaś rzeczywistość. Na razie nie udało się nam jeszcze zdefiniować tej rzeczywistości w pierwszym tysiącleciu. Jest to trudne również dlatego, że pierwsze tysiąclecie jest bardzo długie. Wiele się rozwinęło w tym czasie. Istnieją też różne dane, różne świadectwa. Musimy więc kontynuować naszą pracę na kolejnym spotkaniu w Wiedniu w przyszłym roku.
- Były też jednak protesty ze strony prawosławnej, nawet demonstracje na Cyprze. Czy nie położyły się one cieniem na tych rozmowach?
Kard. W. Kasper: Nie, sama strona prawosławna uznała tych demonstrantów za osoby niezrównoważone, fanatyków, którzy znajdą się po każdej stronie. Ale takich głosów nie uwzględnia się w dyskusji. Nie robiło to zatem na nas większego wrażenia. Gospodarze byli oczywiście trochę zawstydzeni tymi incydentami, ale powiedziałem im, że przez wiele lat pracowałem na uniwersytecie i po 1968 r. musiałem się przyzwyczaić do takich manifestacji. W pluralistycznym społeczeństwie nie można zrobić niczego, nie narażając się przy tym na jakiś protest. Musieliśmy się z tym oswoić.
- W 2010 r. na Cypr wybiera się Benedykt XVI. Czy obecność tych negatywnie nastawionych środowisk może stanowić problem dla organizatorów?
Kard. W. Kasper: Nie sądzę. Papież na pewno spotka się z bardzo ciepłym przyjęciem. Mieszkańcy Cypru są dumni z tego, że Ojciec Święty do nich przyjedzie. Nie spodziewam się żadnych problemów, wręcz przeciwnie: będzie to dobra wizyta. Będzie to podróż śladami apostołów, bo na Cyprze pracowali Paweł, Barnaba i Marek. Papieża nie czekają tam żadne niebezpieczeństwa i zostanie bardzo dobrze przyjęty.
- Kiedy był Ksiądz Kardynał na Cyprze, w Watykanie zapowiedziano publikację konstytucji apostolskiej w sprawie utworzenia ordynariatów dla anglikanów chcących przejść na katolicyzm. W przeszłości przestrzegał Ksiądz Kardynał przed takim rozwiązaniem, sugerując, że doprowadzi ono do rozbicia, które nie pomoże sprawie ekumenizmu i dialogowi z anglikanami. Co ksiądz kardynał myśli na ten temat?
Kard. W. Kasper: Przede wszystkim trzeba powiedzieć, że ta konstytucja apostolska, której wciąż jeszcze nie znamy, jest odpowiedzią Papieża na prośby anglikańskich biskupów, kapłanów i świeckich. Nie łowimy w anglikańskim jeziorze, nie uprawiamy prozelityzmu, ale nie możemy zamykać drzwi przed tymi, którzy chcą zostać katolikami. I pierwsze oficjalne reakcje Wspólnoty Anglikańskiej były bardzo pozytywne, wyważone. Mam więc nadzieję, że będziemy mogli kontynuować nasz ekumeniczny dialog. Nie zamierzamy go zrywać, chcemy go kontynuować tak, jak do tej pory. I trzeba podkreślić, że powstanie tych ordynariatów jest również jednym z owoców dialogu, ponieważ pomógł on niektórym anglikanom spojrzeć na katolicyzm w nowym świetle i podjąć decyzję o konwersji. Mam nadzieję, że będziemy mogli przezwyciężyć powstałe przy tej okazji zadrażnienia i nadal rozwijać nasz dialog i przyjaźń z anglikanami.
Rozm. Ph. Hitchen, rv
Chrześcijaństwo to religia najczęściej dziś dyskryminowana – abp Migliore na forum ONZ
◊ Prawo do wolności religijnej, choć stale głoszone w dokumentach międzynarodowych i w konstytucjach większości państw, nadal jest bardzo często łamane. Zwrócił na to uwagę stały obserwator Stolicy Apostolskiej przy ONZ. 21 października abp Celestino Migliore zabrał głos w Nowym Jorku na posiedzeniu trzeciego komitetu Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych o promowaniu praw i podstawowych swobód człowieka.
„Niestety żadna religia nie jest dziś wolna od dyskryminacji, której przypadki odnotowuje się coraz częściej – stwierdził papieski dyplomata. – Dobrze udokumentowany jest fakt, że chrześcijanie różnych wyznań to grupa religijna najbardziej dyskryminowana. Ponad 200 mln z nich znajduje się w trudnych sytuacjach ze względu na powodujące ich dyskryminację struktury prawne i kulturowe”. Abp Migliore przypomniał liczne w ostatnich miesiącach ataki na wspólnoty chrześcijańskiej w krajach Azji i Bliskiego Wschodu. Wielu chrześcijan zabito lub zraniono, spalono ich kościoły i domy. Okazją dla ekstremistów do prześladowania wyznawców innych religii łatwo stają się wprowadzone w niektórych państwach ustawy o bluźnierstwie. Władze winny zadbać o ich zniesienie, gdyż często prowadzą do nadużyć. Przewodniczący delegacji Stolicy Apostolskiej wyraził jej uznanie dla złożonej przez rząd Pakistanu obietnicy rewizji i wniesienia poprawek do tamtejszego prawa o bluźnierstwie. Wezwał też do szerzenia autentycznej wolności słowa oraz edukacji w duchu tolerancji i szacunku dla wszystkich ludzi. Wymaga to współpracy międzyreligijnej prowadzącej do przemiany umysłów i serc – wskazał abp Migliore na forum ONZ.
ak/ rv
Watykan: potrzeba nowej instrukcji duszpasterskiej na temat mediów
◊ Wydanie nowej instrukcji duszpasterskiej na temat mediów zapowiedział przewodniczący Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu. W wywiadzie dla L’Osservatore Romano abp Claudio Maria Celli oznajmił, że w niemal 20 lat po ukazaniu się Aetatis novae istnieje potrzeba nowego dokumentu programowego, który odniósłby się do gwałtownych zmian, jakie zaszły w tym czasie w świecie mediów. Temat ten jest podejmowany także podczas obecnej sesji plenarnej Rady. „Środki przekazu mogą i powinny zostać użyte w nowej ewangelizacji, o której tak często mówi Papież – stwierdził abp Celli. – Jest ona «nowa» właśnie ze względu na wpływ, jaki wywierają nowe media na sposób życia, obyczaje i kulturę społeczeństwa przeżywającego szybkie i nieustanne przemiany”.
tc/ rv
Wietnam: spotkanie azjatyckich biskupów na temat formacji wiary eucharystycznej
◊ Po raz pierwszy spotkanie biskupów azjatyckich odbyło się w Wietnamie. Poświęcone zostało „Szkołom katolickim i ośrodkom katechetycznym jako miejscom formacji wiary w Eucharystię na terenie Azji”. Temat ten od razu uwypuklił realia Kościoła w Wietnamie, gdzie katolicy mają całkowity zakaz prowadzenia placówek edukacyjno-wychowawczych.
W spotkaniu Federacji Azjatyckich Konferencji Biskupich (FABC) uczestniczyło w dniach 22-26 października 40 kardynałów, biskupów i księży z Bangladeszu, Indii, Japonii, Laosu, Makao, Malezji, Filipin, Korei Płd., Sri Lanki, Tajwanu i Tajlandii. Warto przypomnieć, że Federacja została powołana do życia w 1970 r. i od tego czasu nigdy jej spotkanie nie odbyło się w Wietnamie, mimo, że biskupi tego kraju aktywnie włączali się w prace Federacji. Sympozjum odbyło się w mieście Ho Chi Minh. Mówiono wiele o odpowiedzialności katolików za ewangelizację i odkrywaniu Eucharystii w aktualnym kontekście społeczno-ekonomicznym Azji. Głównym celem spotkania była wymiana doświadczeń dotyczących rozwoju strategii edukacyjnych i działań społecznych szkół katolickich. Goszczący sympozjum Wietnamczycy niewiele mogli wnieść w dyskusję, ponieważ od przejęcia przez komunistów w 1954 r. władzy w Północnym Wietnamie zamknięto katolickie placówki wychowawcze. Na Południu nastąpiło to w 1975 r. Katolicy prowadzili wówczas ponad 2 tys. ośrodków, poczynając od przedszkoli, a na uniwersytetach kończąc.
W czasie spotkania wskazano, że państwowe szkolnictwo w Wietnamie stoi na bardzo niskim poziomie i że wciąż rośnie liczba dzieci, które nie rozpoczęły edukacji. Przypomniano też o częstym utożsamianiu oświaty wyłącznie z indoktrynacją. Pewnym znakiem nadziei dla Wietnamczyków są kursy zainicjowane wiosną tego roku przez Loyola University z Chicago. Kierowana przez jezuitów uczelnia we współpracy z wietnamskim ministerstwem edukacji prowadzi kursy angielskiego, szkoli pracowników służby zdrowia oraz formuje przyszłe kadry kierownicze.
bz/ rv
Filipiny: uprowadzony irlandzki misjonarz żyje
◊ Uprowadzony na Filipinach 79-letni kapłan żyje. Wciąż jednak nie wiadomo, kto stoi za jego porwaniem. Nie ma też żądań okupu. Informacje te przekazał rzecznik prasowy kurii w Pagadian, mieście, w którym 17 dni temu uprowadzono ks. Michaela Sinnotta. Pocieszające jest to, że za pośrednictwem specjalnego emisariusza udało się dostarczyć porwanemu przesyłkę z lekami. Irlandzki misjonarz ze stowarzyszenia św. Kolumbana ma poważne problemy z sercem. Niedawno wszczepiono mu cztery by-passy i wymaga opieki lekarskiej.
Policja i wojsko wciąż poszukują porwanego księdza. Tymczasem w minioną sobotę ulicami Pagadian przeszedł marsz pokojowy. Biorący w nim udział chrześcijanie i muzułmanie wspólnie apelowali do porywaczy o natychmiastowe uwolnienie misjonarza.
bz/ rv
Salwador: nie dla samosądów
◊ Kościół w Salwadorze obawia się, że walka z rozpanoszoną przestępczością może wymknąć się spod kontroli. Oblicza się, że obecnie z rąk gangów ginie w tym środkowoamerykańskim kraju od 10 do 12 osób dziennie. Prezydent Mauricio Funes rozważa możliwość wyprowadzenia na ulice w sukurs policji kolejnych oddziałów wojskowych. Szczególny niepokój Kościoła budzi pojawienie się rozpowszechnianych drogą elektroniczną apeli o wymierzanie gangsterom sprawiedliwości na własną rękę. Metropolita San Salvador zwrócił uwagę, że tego rodzaju samosądy jedynie nakręcą spiralę bezprawia i przemocy. „To może prowadzić do ludobójstwa” – dodał abp José Luis Escobar Alas.
tc/ rv
Zapowiedź wizyty przedstawiciela Stolicy Apostolskiej na Kubie
◊ Konferencja Episkopatu Kuby zapowiedziała, że wyspę odwiedzi kolejny przedstawiciel Stolicy Apostolskiej. Tym razem ma to być przewodniczący Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu. Wizyta odbędzie się w dniach od 4 do 8 listopada. Abp Claudio Maria Celli weźmie udział m.in. w obradach plenarnych episkopatu oraz w krajowym spotkaniu kościelnej komisji ds. środków przekazu. Wygłosi też konferencję poświęconą relacjom między Kościołem, mediami i kulturą cyfrową.
Katolicy na Kubie mają bardzo niewielkie możliwości działania w sferze środków przekazu. Komunistyczny reżim czyni co prawda nieznaczne ustępstwa na rzecz powszechniejszej dostępności nowych mediów czy obecności Kościoła w państwowym radiu i telewizji, ale nadal dzieje się to okazjonalnie. Nieco lepiej jest ze słowem drukowanym. Wychodzący w Hawanie kościelny miesięcznik Palabra Nueva opublikował ostatnio apel do władz o uwolnienie „zagrzebanego talentu” i nagromadzonej energii społeczeństwa kubańskiego bez obawy, że ktoś uczciwą pracą może się wzbogacić.
tc/ rv
Bielsko-Biała: pierwszy w Polsce Harcerski Poradnik Religijny
◊ W diecezji bielsko-żywieckiej powstał pierwszy w Polsce Harcerski Poradnik Religijny. Niewielka książeczka jest zbiorem informacji i rad, które mają pomóc harcerzom w formowaniu sfery duchowej.
Autorem poradnika jest ks. Tomasz Chrzan. „Zdobywanie kolejnych stopni harcerskich też wiąże się z jakąś formacją duchową, a więc poznawaniem elementów dotyczących religijności człowieka – zauważył duszpasterz podbeskidzkich harcerzy. – Sam założyciel skautingu gen. Robert Baden-Powell stwierdził kiedyś w przesłaniu do polskich harcerzy: «Gdyby wasz skauting miał być bez Boga, to lepiej, żeby go w ogóle nie było». A więc już on sam zakładał, że religijność w harcerstwie, w skautingu powinna być obecna” – powiedział ks. Chrzan.
Ponad tysiąc egzemplarzy poradnika zostało rozprowadzanych na terenie diecezji bielsko-żywieckiej i dotarło już do wszystkich hufców ZHP i ZHR.
R. Łączny, KAI
Rzeszów: audiowizualne katechezy u bernardynów
◊ W Bazylice Braci Mniejszych p.w. Wniebowzięcia Matki Bożej w Rzeszowie rusza cykl katechez audiowizualnych skierowanych zarówno do młodzieży jak i dorosłych.
Wśród poruszanych tematów znajdą się m.in. kryzys ojcostwa, narkomania, uzależnienie od pornografii, problem towarzyszenia człowiekowi umierającemu. „Katechezy inauguruje film poświęcony całunowi z Manoppello - mówi o. Wiktor Tokarski OFM. – Zastanawiamy się, czy całun z Manoppello, czyli ten dziwny, niesamowity wizerunek Jezusa uwieczniony na bisiorze, który można oglądać do dzisiaj, jest rzeczywiście czymś, co można nazwać fotografią Jezusa; czy to rzeczywiście jest Jego prawdziwy wizerunek, no i jaki to ma wpływ na naszą wiarę. Podejmując ten temat jako pierwszy, chcemy powiedzieć, że w tych katechezach, w całym tym cyklu będziemy szukać Oblicza Jezusa, jego prawdziwego Oblicza, czyli tak naprawdę szczęścia w ludzkim życiu” – stwierdził o. Tokarski.
Katechezy poprzedzi prezentacja filmu związanego z ich tematem, a zakończy dyskusja. Celem comiesięcznych spotkań jest przybliżenie ważnych tematów związanych z wiarą, chrześcijańską moralnością i życiem społecznym.
R. Łączny, KAI
USA: raport o naruszaniu wolności religijnej
◊ Nie słabną prześladowania za wiarę – czytamy w dorocznym raporcie amerykańskiego Departamentu Stanu o naruszaniu wolności religijnej. Na czarnej liście znalazło się tym razem 8 państw: Korea Północna, Iran, Chiny, Arabia Saudyjska, Sudan, Uzbekistan, Erytrea i Birma.
W raporcie zauważa się pewien postęp w rozwoju dialogu międzyreligijnego. Nie ma natomiast znaczącej poprawy, jeśli chodzi o respektowanie wolności religijnej. Wręcz przeciwnie, w niektórych krajach sytuacja pod tym względem stale się pogarsza. Tak jest na przykład w Iranie, gdzie w ciągu ostatnich 9 miesięcy nasiliła się dyskryminacja względem wszystkich praktycznie mniejszości religijnych. Obejmuje ona również chrześcijan, którzy formalnie rzecz biorąc mają status religii chronionej. W Chinach poprawia się jedynie sytuacja wspólnot kolaborujących z reżimem. Trwają natomiast prześladowania grup religijnych nie uznawanych przez państwo. Amerykański raport wspomina w tym kontekście o katolickim Kościele podziemnym. Stałym bywalcem na czarnej liście Departamentu Stanu jest Arabia Saudyjska, która w ogóle nie uznaje wolności religijnej. Nie lepiej jest również w zdominowanym przez muzułmanów północnym Sudanie, gdzie panuje bezwzględne prawo koraniczne. W Erytrei i Uzbekistanie w ubiegłym roku ze względów religijnych trafiły do więzienia tysiące ludzi. Nierzadko są oni torturowani i zmuszani do wyrzeczenia się wiary. W Korei Północnej natomiast liczbę takich więźniów sumienia szacuje się na co najmniej 150 tys. Komunistyczny reżim uznaje ich za największych wrogów państwa i dlatego stosuje wobec nich najbardziej drastyczne środki – czytamy w dorocznym raporcie na temat naruszania wolności religijnej w świecie.
kb/ reuters
Korea Południowa: uwarunkowana pomoc dla Północy
◊ 10 tys. ton zboża wartych 33 mln dolarów, 20 ton mleka w proszku i leki – to tylko pierwszy etap pomocy, która może dotrzeć do Korei Północnej w najbliższych tygodniach, jeśli tylko jej rząd zgodzi się na przerwanie programu nuklearnego. Taki warunek postawił prezydent Południowej Korei, skąd pochodzi pomoc. Wciąż nieznana jest odpowiedź komunistycznych władz. Spodziewać się jednak można, że przynajmniej w teorii podejmą się tego zobowiązania, ponieważ w przeciwnym wypadku w rządzonej przez komunistów Korei Północnej tysiącom ludzi grozi głód.
Lee Myung-bak rządzi Południową Koreą od lutego 2008 r. Przerwał on prowadzony przez swoich poprzedników program wspierania Północy, ponieważ, jak podkreśla, jej rząd nie wywiązywał się ze składanych obietnic. Teraz zapowiedział długofalową pomoc, jednak jej dostawa uzależniona jest od postawy komunistów.
bz/ rv
Magazyn we wtorek
◊ W programie:
- aktualności watykańskie;
- kard. W. Kasper o dialogu z prawosławnymi o prymacie Papieża i ordynariacie dla anglikanów;
- synod ordynariatu polowego – wywiad z bp. T. Płoskim.
Słuchaj: 
Dziennik 27.10.2009 - wersja dźwiękowa
◊ Słuchaj:
Biuletyn Radia Watykańskiego jest rozsyłany gratis na adresy abonentów. Jak dokonać prenumeraty lub jak z niej zrezygnować informujemy na stronie www.radiovaticana.org/polski
© Radio Watykańskie 2009 - wszelkie prawa zastrzeżone